Onlangs werd ik benaderd door een gezin dat een prachtige vrijstaande woning had gekocht. Hun doel was duidelijk: het energieverbruik verlagen en de woning voorbereiden op de toekomst door een all-electric warmtepomp te installeren.
Op papier leek dat een logische keuze. De woning beschikte namelijk over een energielabel C. In veel gevallen is een woning met een dergelijk label inderdaad prima geschikt om, eventueel met enkele aanvullende maatregelen, verwarmd te worden met een warmtepomp.
Een energielabel vertelt niet altijd het hele verhaal
Tijdens mijn inspectieronde keek ik naar de bouwkundige staat van de woning en de aanwezige isolatiemaatregelen. Al snel ontstond het gevoel dat er iets niet klopte.
Bij inspectie van de gevel bleek namelijk dat er geen spouwmuurisolatie aanwezig was. Op zichzelf niet vreemd, want het betrof een woning uit de jaren '60. Veel woningen uit deze periode zijn oorspronkelijk zonder spouwisolatie gebouwd.
Daarnaast was de dakisolatie beperkt aanwezig. Gelukkig was de opdrachtgever al voornemens om het dak te verbeteren en kon ik in mijn berekeningen rekening houden met de isolatiewaarde van de reeds aangeschafte isolatieplaten.
Ook de vloer bleek nog niet geïsoleerd. Hiervoor had de opdrachtgever inmiddels een offerte aangevraagd, waardoor ook deze maatregel kon worden meegenomen in de toekomstige situatie.
Tot zover niets bijzonders. Totdat we het energielabel erbij pakten.
De cijfers klopten niet met de werkelijkheid
In het energielabel stond voor de gevel een Rc-waarde van circa 2,5 m²K/W vermeld. Dat is een isolatiewaarde die je eerder verwacht bij woningen die vanaf de jaren '90 zijn gebouwd of grondig zijn gerenoveerd.
Tijdens mijn inspectie was echter duidelijk zichtbaar dat deze isolatie niet aanwezig kon zijn.
Daarnaast werd in het energielabel gerekend met HR++ glas, terwijl op locatie gewoon dubbel glas aanwezig bleek te zijn.
Op dat moment gingen alle alarmbellen af.
Hoewel ik zelf geen energielabels afgeef, kan ik op basis van bouwkundige gegevens, isolatiewaardes en warmteverliesberekeningen wel vrij nauwkeurig inschatten welke invloed maatregelen hebben op de energetische prestatie van een woning.
Toen we alle gegevens opnieuw bekeken en corrigeerden naar de daadwerkelijke situatie, kwam de woning grofweg uit op energielabel F. Een resultaat dat veel beter aansloot bij wat tijdens de opname zichtbaar was.
Van warmteverliesberekening naar juridisch dossier
Mijn advies aan de opdrachtgever was om een onafhankelijk deskundige een second opinion op het energielabel te laten uitvoeren.
De uitkomst bevestigde mijn vermoedens.
Het oorspronkelijke energielabel bleek onjuist en de woning kreeg uiteindelijk energielabel F toegekend.
Omdat het hier ging om een villa met een aankoopwaarde van ongeveer € 1,2 miljoen had deze afwijking grote gevolgen. De energetische kwaliteit van een woning heeft immers invloed op:
- de marktwaarde;
- toekomstige investeringen;
- financieringsmogelijkheden;
- verduurzamingsplannen;
- energielasten.
Ik heb de opdrachtgever geadviseerd om dit aan te kaarten bij de verkoopmakelaar en juridisch advies in te winnen.
Uiteindelijk is de zaak door de rechter beoordeeld en heeft de opdrachtgever een aanzienlijke schadevergoeding ontvangen.
Hoewel dat de situatie niet volledig oploste, gaf het wel erkenning voor het feit dat de woning niet overeenkwam met wat vooraf was voorgespiegeld.
Waarom een warmteverliesberekening zo belangrijk is
Wat begon als een vraag over een warmtepomp, eindigde uiteindelijk in een uitgebreide analyse van de woning.
En dat is precies waarom ik altijd adviseer om niet blind te varen op een energielabel of een verkoopverhaal.
Veel installateurs kijken voornamelijk naar de verkoop van een warmtepomp. Vaak hoor ik uitspraken als:
- "Dat komt wel goed."
- "Met dit energielabel kan dat prima."
- "We plaatsen gewoon een iets grotere warmtepomp."
Maar zo werkt het in de praktijk niet.
Een warmtepomp moet passen bij:
- het daadwerkelijke warmteverlies van de woning;
- de aanwezige isolatie;
- het afgiftesysteem;
- het gewenste comfortniveau.
In dit specifieke geval bleek niet alleen de isolatie tegen te vallen, maar was ook het afgiftesysteem niet geschikt voor een volledig elektrische warmtepomp.
Door dit vooraf inzichtelijk te maken, zijn verkeerde investeringen en toekomstige comfortklachten voorkomen.
Waarom ik zelf geen energielabels afgeef
Dat is ook direct de reden waarom ik zelf geen energielabels afgeef. Niet omdat ik de kennis niet heb, maar omdat het simpelweg niet aansluit bij de manier waarop ik wil werken.
De software die nodig is om officieel energielabels af te geven is kostbaar en die investering verdien je eigenlijk alleen terug wanneer je dit werk meer dan twintig uur per week uitvoert. Met mijn werkzaamheden als projectleider verduurzaming en de overige diensten die ik aanbied, is dat voor mij niet realistisch.
Daarnaast is de markt voor energielabels de afgelopen jaren sterk concurrerend geworden. Er zijn veel aanbieders die labels tegen zeer lage tarieven aanbieden. Om die prijzen te kunnen hanteren, moet er vaak snel gewerkt worden. Gelukkig geldt dat niet voor iedereen, maar ik zie regelmatig situaties waarbij woningen in korte tijd worden opgenomen en er aannames worden gedaan die uiteindelijk een grote invloed hebben op de uitkomst.
Juist bij energielabels kunnen dergelijke aannames grote gevolgen hebben. Een verkeerd geregistreerde isolatiewaarde, glaskwaliteit of constructieopbouw kan zomaar meerdere labelstappen schelen. Dat heeft niet alleen invloed op verduurzamingsplannen, maar mogelijk ook op de waarde van een woning.
Deze woning was daar een goed voorbeeld van. Op papier leek een all-electric warmtepomp een logische volgende stap. In de praktijk bleek eerst een veel belangrijkere vraag beantwoord te moeten worden: wat is de daadwerkelijke staat van de woning?
Daarom richt ik mij liever op onafhankelijke warmteverliesberekeningen en technisch advies. Daarbij kijk ik naar de werkelijke situatie van een woning en niet alleen naar wat er op papier staat. Soms bevestigt dat de verwachtingen, soms juist niet. Maar uiteindelijk levert een eerlijk en realistisch advies altijd meer op dan een snelle conclusie.
De les van dit project
Vertrouw niet blind op een energielabel.
Laat bij grote investeringen altijd controleren of de praktijk overeenkomt met de theorie.
Een onafhankelijke warmteverliesberekening geeft inzicht in wat een woning écht nodig heeft en voorkomt dat verduurzamingsmaatregelen worden gekozen op basis van verkeerde uitgangspunten.
Want een warmtepomp is pas een goede investering als de woning er daadwerkelijk klaar voor is.
Soms is dat precies wat een klant hoopt te horen. Soms juist niet.
Maar ik geloof dat eerlijk advies altijd beter is dan achteraf ontdekken dat een investering van duizenden euro's niet het gewenste comfort of de verwachte energiebesparing oplevert.