Een 17e-eeuwse woning verduurzamen. Alleen die zin al roept vragen op. Kan dat wel? Wat betekent dat voor comfort, kosten en uitstraling? En misschien wel de belangrijkste vraag van mijn klanten: hoe besparen we gas – en kunnen we binnen vijf jaar gasloos wonen?
Onlangs begeleidde ik een traject voor bewoners van een prachtige 17e-eeuwse woning met precies deze ambitie. Wat begon met een hoge energierekening en een twijfelachtig energielabel, eindigde in een helder stappenplan richting een toekomstbestendige woning.
De start: hoge energiekosten en een kloppend gevoel dat er iets niet klopt
De bewoners hadden een energielabel ontvangen dat – op papier – redelijk leek. Toch was de gasrekening buitensporig hoog.
Tijdens mijn opname op locatie bleek al snel waarom. Op meerdere plekken ontbrak simpelweg isolatie:
- Geen of onvoldoende dakisolatie
- Plaatselijk ontbrekende gevelisolatie
- Verouderd glas
- Warmteverliezen via aansluitingen en kieren
Het energielabel gaf dus geen realistisch beeld van de werkelijke situatie. En dat verklaarde direct de hoge energiekosten. Een belangrijk inzicht hier: een energielabel is een indicatie, geen garantie voor werkelijke prestaties. Zeker bij monumentale of zeer oude panden kan de praktijk sterk afwijken.
De ambitie: gas besparen én binnen 5 jaar gasloos
De vraag was helder:
- Hoe kunnen we nu al gas besparen?
- Wat is er nodig om binnen 5 jaar volledig gasloos te worden?
- Wat zijn de kosten, subsidies, terugverdientijden en impact op het energielabel?
Daarom heb ik vier scenario’s uitgewerkt – van laagdrempelig optimaliseren tot volledig all-electric.
Scenario 1 – Laaghangend fruit: optimaliseren zonder grote verbouwing
Dit scenario richtte zich op:
- Optimaliseren van stookgedrag
- Waterzijdig inregelen
- Aanpassen van aanvoertemperaturen
- Kleine isolerende maatregelen
- Systeemoptimalisatie
Met relatief beperkte investering konden we al een duidelijke gasbesparing realiseren en het comfort verbeteren. Conclusie: vaak valt hier al 10–20% besparing te behalen zonder ingrijpende verbouwing.
Scenario 2 – Hybride warmtepomp
Een logische vervolgstap was een hybride warmtepomp. Hierbij blijft de cv-ketel aanwezig voor piekmomenten, maar draait het grootste deel van het jaar de warmtepomp. Doormiddel van een warmteverliesberekening heb ik hier bepaald wat het meest efficiënt zou zijn.
Voordelen:
- Direct forse gasbesparing (50–70%)
- Beperkte aanpassingen aan het afgiftesysteem
- Interessante ISDE-subsidie
- Relatief korte terugverdientijd
Voor veel bestaande woningen is dit een uitstekende tussenstap richting gasloos.
Scenario 3 – Hybride + isolatie van dak, gevel en glas
Hier keken we naar:
- Dakisolatie
- Gevelisolatie waar mogelijk
- HR++ of vacuümglas
- Kierdichting
Door de schil te verbeteren daalt de warmtevraag aanzienlijk. Dat betekent:
- Lagere energierekening
- Betere voorbereiding op all-electric
- Verbetering van het energielabel
- Meer comfort (minder tocht en koudeval)
Dit scenario maakte de woning wat betreft isolatie “warmtepomp-klaar”.
Scenario 4 – All-electric warmtepomp + volledig aangepaste installatie
Dit was het meest ambitieuze scenario: volledig van het gas af.
Maar hier zat ook de grootste eye-opener voor de bewoners.
Zij dachten dat met matige isolatie en bestaande radiatoren een all-electric warmtepomp prima zou functioneren. In de praktijk werkt dat helaas niet zo.
Een all-electric warmtepomp werkt efficiënt bij lage aanvoertemperaturen (30–45°C).
Een slecht geïsoleerde woning met traditionele radiatoren vraagt vaak 70°C of hoger.
Dat betekent:
- Onvoldoende comfort
- Slechte COP
- Hoge stroomkosten
- Teleurstellende prestaties
Daarom adviseerde ik:
- Volledige isolatie van de schil
- Aanpassen van het afgiftesysteem (vloerverwarming of lage temperatuur radiatoren)
- Correcte dimensionering via warmteverliesberekening
- Eventueel buffervat en optimalisatie hydraulisch systeem
Het aanpassen van het afgiftesysteem was financieel de grootste stap. Maar ook de meest bepalende voor succes.
Het resultaat: realistisch, haalbaar en toekomstbestendig
Wat dit traject bijzonder maakte, was dat we niet alleen naar techniek keken.
We hebben een tijdspad opgesteld op basis van:
- Onderhoudsplannen (wanneer is dak of gevel toch aan de beurt?)
- Investeringsmomenten
- Beschikbare subsidies
- Energiebesparing en terugverdientijden
- Impact op het energielabel en waardestijging van de woning
- Comfortverbetering
De bewoners waren vooral blij met één ding: eerlijk advies.
Geen verkooppraat over “alles kan”, maar een technisch onderbouwd plan dat klopt in de praktijk.
Ze kozen voor een gefaseerde aanpak:
- Optimalisatie en kleine isolatiemaatregelen
- Hybride warmtepomp
- Schilisolatie
- Op termijn doorgroeien naar all-electric
Binnen vijf jaar is gasloos wonen realistisch – maar dan wel op de juiste manier.
Wat dit laat zien?
Zelfs een 17e-eeuwse woning kan toekomstbestendig worden.
Maar alleen als:
- Het werkelijke warmteverlies inzichtelijk is
- Installatie en isolatie samen worden bekeken
- Het afgiftesysteem niet wordt vergeten
- Er een realistisch stappenplan wordt gemaakt
Overweegt u gas te besparen of volledig gasloos te gaan? Dan begint alles met een goede warmteverliesberekening en een integraal advies.
Wilt u weten wat in uw situatie wél en niet werkt?
Ik help u graag met een helder en onafhankelijk verduurzamingsplan.